دواین بڵاوکراوەکان

رەمەزان لە دیدی قورئان

خوداى ڕه‌حمان ئايينه‌كه‌ى خۆى به‌چ پاراستووه‌ له‌ ده‌ستى كه‌ڵه‌گايان (طاغيت)؟ جووله‌ى زه‌وى و مانگ له‌ هه‌ر سات و كاتێكى دياريكراو كاريگه‌ريێكى دياريكراو ده‌خاته‌ سه‌ر زه‌وى و خه‌ڵكه‌كه‌ى ئايا په‌رستشه‌كانمان په‌يوه‌ستى (قمر) كراوه‌ يان په‌يوه‌ستى (شهر) كراوه‌؟ و ئايا جياوزازييان چييه‌؟

اقــــــــــــــــــــــرأ

وشه‌ى (اقرأ) له‌ فه‌رهه‌نگه‌كانى زمانه‌وانى عه‌ره‌بى چه‌ندين ماناى هه‌يه‌ وه‌ك تێروانين و ڕامان و قوڵبوونه‌وه‌و وردبوونه‌وه‌و نزيكبوونه‌وه‌ و كردنه‌ ڕێباز و هه‌ڵگرتن و گواستنه‌وه‌و پێگه‌ياندنى سڵاو و كۆكردنه‌وه‌ و به‌يه‌كگه‌ياندنه‌وه‌ و زۆرئه‌نجامدان و و به‌رزبوون و هه‌رشتێك كۆى بكه‌يته‌وه‌ ماناى وايه‌ (قَرَأْتَه) و تێگه‌يشتن و كات و ئاوابوون و پاكبوون و گه‌ڕانه‌وه‌ ئه‌مانه‌ به‌شێكن له‌ ماناكانى (اقرأ)

ئايا ئافره‌ت له‌ كاتى حه‌يضدا ده‌توانى به‌ رۆژوو بێت و نوێژ بكات؟

(( پرسيارم لێكرا)): خوداى گه‌وره‌ پياو و ئافره‌تى خه‌لق كردووه‌‌ بۆ هيچ كاتێك پياوى عقوبه‌ نه‌داوه‌ به‌ دورخستنه‌وه‌ له‌ خۆى به‌ مه‌نعكردنى له‌ نوێژ و ڕۆژوو؟ ئايا بۆ ده‌بى ئافره‌ت لە كاتی سوری مانگانەدا سزا بدات به‌مەنعكردنی لە نوێژ و رۆژو؟ (مع العلم) خۆى وا دروستى كردوون........ نوسه‌ر: لارين نصرالدين

شه‌وى قه‌در

جياوازى چييه‌  له‌ نێوان (إنزال و تنزيل) له‌ قورئاندا؟ ئايا قورئان له‌ شه‌وێكدا دابه‌زيوه؟‌ ئايا ئه‌و (أمر)ه‌ داناييه‌ چييه‌ پياده‌ ده‌كرێت؟ بزانه‌ ياساى (خلق) چۆن پياده‌ ده‌كرێت؟ تاكو ياساى (أمر) داببه‌زێت، فه‌رمانه‌كانى خوداى ره‌حمان هه‌ر له‌ ئاسمان ده‌مێنێته‌وه‌، ئايا ده‌كرێ دابه‌زينى فريشته‌كان بۆ دونيا دووباره‌ ببێته‌وه‌؟ موباره‌كى شه‌وى قه‌در چييه‌؟ يادكردنه‌وه‌ى ئه‌م شه‌وه‌ لۆچييه‌‌؟ ئه‌و ئاهه‌نگه‌ ئاسمانييه‌ى له‌م شه‌وه‌دا ده‌گێڕدرێت، كێ پێى هه‌ڵده‌ستێت؟


21/08/2011 06:13:00 م جار خوێندراوه‌ته‌وه‌ 1263

ئاژه‌ڵ لای منداڵ دۆسته‌، ژینگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌یكاته‌ دوژمن


پێداچوونه‌وه‌یه‌ك به‌منداڵان
ده‌گوترا كاتێك مرۆڤ له‌ دایك ده‌بێت وه‌ك په‌ڕه‌یه‌كی سپی وایه‌ و چی له‌سه‌ر نووسرا ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر تۆمار ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌وه‌ به‌ تێڕوانینی من پێداچوونه‌وه‌ی پێویسته، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئێمه‌ نه‌وه‌ی ئاده‌مین كه‌ له‌ دایك ده‌بین له‌ بنچینه‌دا زانست پێدراوین، واته‌ هه‌رچی وشه‌ و ماناكان هه‌یه‌ و له‌ زمانی عه‌ره‌بی مانابه‌خشه‌ و دال و مدلولی پێده‌گوترێت و له‌ فیتڕه‌ماندا دانراوه‌، كاتێك له‌دایك بووین دێین ئه‌م مانایانه‌ كارا ده‌كه‌ین و ئه‌م دال و مدلوله‌ به‌كار ده‌خه‌ین له‌ سه‌ر سفره‌ی ڕاستیدا، منداڵ هه‌ر له‌ نێو سكی دایكی فێر ده‌كرێت چۆن زمان و شه‌ویلاگی سه‌ر و خوارووی به‌كاربێنێ له‌ مژینی سینگی دایكی، بۆیه‌ هه‌ر ساته‌كانی سه‌ره‌تای له‌دایكبوونی ده‌ست ده‌كات به‌ مژینی سینگی دایكی، ئه‌وه‌ زانست پێدانه‌(تعلیم)ه‌، نه‌ك هه‌ر به‌و‌ مانایه‌ زانستی پێدراوه‌ به‌ڵكو منداڵه‌كه ماسولكه‌كانی په‌نجه‌و لێوی هه‌موو ئیشی له‌سه‌ر كردووه‌ ‌ به‌ فیتڕه‌، له‌ هه‌مان كاتدا ئاماژه‌مان هه‌یه‌ منداڵ بینراوه‌ كه‌ له‌ دوای ته‌نها دوو كاتژمێری هاتنه‌ دونیای زه‌رده‌خه‌نه‌ی كردووه‌، ئه‌م حاڵه‌تی زه‌رده‌خه‌نه‌ی منداڵ یان ده‌موچاو گرژییه‌ ده‌رده‌كه‌وێت ژماره‌یه‌ك مانا و چه‌مك بۆ شادی و ناخۆشی له‌ نێو فیتڕه‌ی ئه‌م منداڵه‌دا هه‌یه‌‌، بۆیه‌ به‌ ده‌موچاو ئه‌م مانایانه‌ ده‌رده‌بڕێت، واته‌ كاتێك له‌دایك ده‌بێت مرۆڤێكی ته‌واوه‌ له‌ هه‌موو پێكهاته‌ی ئه‌ندامه‌كانی جه‌سته‌ی وه‌ك ده‌ستی و پێی و گوێ و چاوی.. تد، ئه‌مانه‌ هه‌مووی ته‌واوبووه‌ ته‌نیا ئه‌وه‌یه‌ گه‌وره‌ نه‌بووه‌، ده‌ستی منداڵ هه‌ر پێنج په‌نجه‌ی هه‌یه‌ و نینوكی هه‌یه‌، به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی بچووكه‌ توانای جووڵه‌‌ و ڕاكێشان و له‌ده‌ست گرتنی نییه‌، به‌ڵام پاشان مه‌شقی به‌م ده‌سته‌ ده‌كات تا ده‌گاته‌ ئه‌و حاڵه‌ی كه‌ له‌وانه‌یه‌ بتوانێت شتێك هه‌ڵگرێت، كه‌واته‌ منداڵ كه‌ له‌دایك ده‌بێت كۆمه‌ڵێك مانا وچه‌مكی لاهه‌یه‌، بۆیه‌ په‌ره‌یه‌كی سپی نییه‌ و كار و كاردانه‌وه‌ كاریگه‌ریی له‌سه‌ر بكات، نه‌خێر، ئه‌م چه‌مكه‌ هه‌ڵه‌یه‌ ده‌بێت پێداچوونه‌وه‌ی بۆ بكرێت، ئینجا چی له‌سه‌ر نه‌خشایه‌؟ هه‌رچی چاكه‌یه‌ له‌ ناو ده‌روونی ئه‌و منداڵه‌ هه‌یه‌ و هه‌رچی خراپه‌یه‌ نییه‌، بۆیه‌ سه‌یر بكه‌ منداڵ كه‌ هه‌ستی به‌ بوونی خۆی كرد ده‌ست درێژ ده‌كات بۆ ئه‌و شتانه‌ی له‌ ده‌ورووبه‌ری هه‌یه، چونکه‌ مانای دوژمنداری له‌لایدا نییه‌.

چیرۆكێك
‌ بۆیه‌ ئه‌گه‌ر منداڵ ماری له‌ پێش بێت ده‌ستی بۆ درێژ ده‌كات، ئه‌مه‌ له‌به‌ر چی؟ چونكه‌ تێڕوانینی فیتڕی ئه‌و منداڵه‌ بۆ ئه‌م شتانه‌ هه‌مووی ئه‌وه‌ی كه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌و منداڵه‌یه‌ و هیچێكی ئازاری ناده‌ن له‌ ڕاستیشدا هه‌ر وایه‌، كه‌واته‌ نه‌وه‌ی ئاده‌م هه‌مووی دۆستایه‌تییه‌ له‌گه‌ڵ هه‌موو دروستکراوێک، هه‌ر بۆیه‌ له‌ ژیاره‌ كۆنه‌كان ته‌نانه‌ت له‌ ئه‌ده‌بی ڕۆژهه‌ڵاتی و ڕۆژئاوایی، له‌ ئه‌ده‌بی ئینگلیزی چیرۆكێك هه‌یه‌ به‌ ناوی رۆبنسۆن كڕۆزۆ كه‌ له‌ دورگه‌یه‌ك ده‌ژیێت، یان كه‌شتییه‌ك نقوم ده‌بێ و ته‌نیا منداڵێكی له‌سه‌ر ڕزگار ده‌بێ به‌هه‌ر جۆرێك بێت ده‌گاته‌ وشكانی و ئاژه‌ڵه‌كان به‌خێوی ده‌كه‌ن گه‌وره‌ ده‌بێت و دۆستی هه‌موو ئاژه‌ڵێكه‌، شێر و پڵنگ و مه‌یمون و دڕنده‌كان و مار و ئه‌مانه‌ هه‌مووی به‌ دوژمنی خۆیانی نازانن، ئه‌ویش ئه‌وان به‌ دوژمن نازانێت، بۆیه‌ به‌ دۆستایه‌تی له‌گه‌ڵیان ده‌ژیت.
مرۆڤ به‌و شێوه‌یه‌ دروستكراوه‌و هه‌رچی مانا و چه‌مك له‌لای هه‌یه‌ چاكه‌، بۆ نموونه‌ منداڵ تا ته‌مه‌نی سێ و چوار ساڵی عه‌یبه‌ی له‌لا نییه‌، چونكه‌ تێڕوانینی به‌رامبه‌ر عه‌یبه‌ی نییه‌، بۆیه‌ منداڵ له‌م سێ چوار ساڵه‌ توانا‌ حه‌زی موڵكداری نییه‌، زۆر ئاساییه‌ یاری له‌گه‌ڵ یه‌كتر ده‌كه‌ن و چه‌ند كه‌سێكن ته‌نیا به‌ یه‌ك پایسكل یاری ده‌كه‌ن! كچیش به‌ هه‌مان جۆر، چه‌مكه‌كانی هاوكاری و هۆگری له‌ ناو فیتڕه‌ی به‌نی ئاده‌م دا هه‌یه‌.

چاو و گوێ
 منداڵ به‌هۆی چاو و له‌ ڕێی گوێ به‌ چاو شت ده‌بێنێت و ده‌یكاته‌ فایل و ده‌گوازێته‌وه‌ ناخ و (فوئاد)ه‌وه‌، به‌ گوێ شت ده‌بیستێت، ئه‌ویش به‌هه‌مان شێوه‌ فایلات دروست ده‌كات له‌ ناخیدا، بۆ نموونه‌ هه‌ر له‌ سكی دایكی گوێی له‌ ترپه‌ترپی دڵی دایكییه‌تی و تا له‌ دوای له‌دایك بوونیشی هه‌ركه‌ دایكی له‌باوه‌شی گرت له‌به‌رئه‌وه‌ی فایلاتی دروست كردووه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و ترپه ‌ترپه‌ بۆیه‌ ژیر ده‌بێته‌وه‌، به‌ڵام ژنی دی له‌باوه‌شی بگرێ ئه‌مه‌ وه‌رناگرێت، كه‌واته‌ ده‌نگ فایلاتی دروست كردووه‌ له‌ مێشكی ئه‌و منداڵه‌ی، چاو هه‌مان شت كه‌ هه‌ست به‌ بوونی چاو وێنه‌ی ئه‌و شتانه‌ ده‌گرێت كه‌ له‌ ده‌ورووبه‌ری بوونی هه‌یه‌، ئینجا فایل بۆ ئه‌و شتانه‌ دروست ده‌كات جا چ به‌هۆی گوێ یان به‌هۆی چاوه‌كانی، كاتێك كێشه‌یه‌كی گه‌وره‌ دروست ده‌بێت ئه‌گه‌ر هاتوو فایلاتی (فوئاد) له‌گه‌ڵ فایلاتی فیتڕه‌ گونجانێک نه‌بوو ئه‌و كات له‌ به‌ربه‌ره‌كانێ (صراع) ده‌ژیێت تا ئه‌و كاته‌ی لێڕاهاتن په‌یدا ده‌بێت، ده‌قه‌كانی نێو فایلاتی‌ كه‌ هه‌یه‌ بیانگۆڕێت و بیانكاته‌ فایلاتی ده‌قه‌كانی (فوئاد)، ئه‌و كاتیش ئازارێكی زۆر به‌ ده‌ستییه‌وه‌ ده‌بینێت، بۆ نموونه‌ ئاژه‌ڵ كه‌ له‌لای منداڵ‌ دۆسته‌ كه‌ دێته‌ نێو ژینگه‌ی ده‌ورووبه‌ر هه‌وڵ ده‌ده‌ن فێری بكه‌ن ئه‌وه‌ دڕنده‌یه‌! یاخود پیسه‌، به‌ وشه‌ی له‌م جۆرانه‌، ئه‌مانه‌ هه‌مووی له‌ ده‌ورووبه‌ر وه‌رده‌گرێت، ئینجا ئه‌و فایلاتانه‌ی كه‌ له‌ فیتڕه‌ی هه‌یه‌ ئه‌ویان بنچینه‌كه‌یه‌، هه‌ر ئه‌ویشه‌ خودای په‌روه‌ردگار نیشانی كردووه‌ ئه‌ویش دێت ئه‌و به‌شه‌ وێنه‌یه‌ی كه‌ وشه‌كان دروستی ده‌كات له‌ مێشكی له‌ (فوئاد)ی ناچاره‌ دێت كار به‌وان بكات، بیگومان ئه‌وه‌ی ده‌یبستێت ده‌بێـته‌ فایلاتی وێنه‌یی و هه‌رچی به‌گوێ ده‌یبیستێت كه‌ تامی هه‌یه‌ یان بۆنی هه‌یه‌، یان گه‌رمی هه‌یه‌، به‌چاو هه‌ستی پێده‌كات و زینده‌گی هه‌یه‌.
نموونه‌
 بۆ نموونه‌ به‌ گوێچكه‌كانی ده‌بیستێ له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌ فایلاتی نێو فیتڕه‌ و (فوئاد)ی لیمۆ‌ تامی ترشه‌، كه‌ وشه‌ی لیمۆ ده‌بیستێ وێنه‌ی له‌ (فوئاد) و فیتڕه‌ ڕێك ده‌گونجێ، ئه‌و كات گلانده‌ڕژێنه‌كان بۆ نێو ده‌مێ ده‌ڕژێت كه‌ وا تێده‌گات بۆ ناو ده‌میتی ئه‌گه‌رچی نایه‌ته‌ نێو ده‌می، به‌ڵام هه‌ست به‌ ترشی ده‌كات، چونكه‌ فایلاتی فیتڕه‌ و (فوئاد)ی له‌گه‌ڵ یه‌ك گونجا، یان بۆ نموونه‌:
فلینه‌ له‌سه‌ر ڕوویه‌ك ده‌خشێنرێت زیقه‌ زیقێكی لێ په‌یدا ده‌بێت، جۆره‌ هه‌ستێكی ناخۆش بۆ مرۆڤ دروست ده‌كات، یان له‌ ته‌نه‌كه‌ دان هه‌ستێكی ناخۆش دروست ده‌كات، یان به‌ به‌رد لێدان له‌ ستوونی كاره‌با، ئه‌مه‌ش هه‌مووی فایلاتی فیتڕه‌ و (فوئاد)ی لێك گونجانێك ده‌كه‌وێته‌ نێوانیان كه‌ ئه‌و ده‌نگه‌ ویستراو نییه‌! هه‌وڵ ده‌دات بیگۆڕێت، به‌ هه‌مان شێوه‌ فایلاتی وێنه‌، بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌ر له‌ ده‌شت ژیابێت یان له‌ نێو شار مریشكی بینیوه‌ به‌ په‌ڕه‌مووچه‌كه‌یه‌وه‌ له‌ فیتره‌كه‌یدا ئه‌م وێنه‌یه‌ له‌لای خوازراوه‌، به‌ڵام هه‌ر كاتێك مریشكێكی بێ په‌ڕه‌موچی هاته‌ به‌رچاو!، سه‌رنجی چاوی ڕاده‌كێشێت، ئه‌و وێنه‌یه‌ی كه‌ هه‌بوو له‌ فیتڕه‌ی كه‌ مریشك به‌م جۆره‌ بێت ئه‌وه‌ی بینی گۆڕا له‌ فایلاتی (فوئاد)ی گۆڕا، ئه‌وه‌ی ده‌یبنێت له‌گه‌ڵ ئه‌وی كۆن نه‌گونجا، ئه‌و كات ده‌بێت ئیش له‌سه‌ر خۆی بكات، تا ئه‌وه‌ی تازه‌ بینی ببێته‌ ئاسایی، كه‌واته‌ فایلاتی ره‌نگیش مانای تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌، بۆیه‌ له‌ جیهانی ڕه‌نگه‌كان كه‌ گوتت سوور ڕه‌نگێكه‌، تایبه‌تمه‌ند له‌م جیهانه‌ی ڕه‌نگ ده‌ڵێت سوور واته‌ گه‌رما، جووڵه‌‌، چالاكی، زینده‌گی، ئه‌مانه‌ هه‌مووی ده‌به‌ستێته‌وه‌ به‌ ڕه‌نگی سوور، یان ڕه‌نگی شین ئه‌و ڕه‌نگه‌یه‌ كه‌ هێمنی و سه‌قامگیری و هاوسه‌نگی و ئاسووده‌یی ده‌به‌خشێ، كه‌واته‌ هه‌ر ڕه‌نگێك نه‌ك ڕه‌نگێكه‌، نه‌خێر مانای هه‌یه‌، بۆیه‌ ئێستا ڕه‌نگ ده‌بێته‌ نیشانه‌.

ململانێ
هه‌روه‌ها مرۆڤه‌كه‌ له‌ ململانێ دایه‌ له‌ نێوان فایلاتی فیتڕه‌و (فوئاد)ی، لێره‌دا جیهانێكی نوێی بۆ دێته‌ كایه‌وه‌ له‌ فایلاتی (فوئاد)ی كه‌ هه‌مووی جیایه‌ له‌گه‌ڵ فایلاتی فیتڕه‌ی، جیهانێكی جیاوازه‌، ئه‌مه‌ش به‌ربه‌ره‌كانێی بۆ دروست ده‌كات كه‌ كامه‌ فایل به‌هێزتر بوو ئه‌و سه‌رده‌كه‌وێت له‌ناخیدا، هه‌ر بۆیه‌ هه‌رچی فایلاتی فیتڕه‌ هه‌یه‌ هه‌مووی په‌یوه‌ستی به‌ دروستکراوه‌کان هه‌یه‌، فایلاتی فیتڕه‌ مه‌خلوقات خۆی چۆنه‌ له‌لایدا ڕێك هه‌مان شێوه‌ن، فایلاتی (فوئاد) چۆنی نیشانی دراوه‌ به‌م شێوه‌ دروست ده‌بێت له‌لایدا، بۆ نموونه‌ سوور له‌ جیاتی شین نیشانی بدرێت و بۆ ئه‌مه‌ش ئیشی له‌سه‌ر بكرێت، ناچاره‌ به‌م جۆره‌ وه‌ریده‌گرێت، بێگومان تا ده‌مرێت ململانێی له‌گه‌ڵ هه‌یه‌ كه‌ ئایا ئه‌وه‌ سوورێكی ڕاستییه‌ یان شێوێنراوه‌ و ئه‌وه‌ی پێی گوتراوه‌ سوور ڕاستی هه‌یه‌؟ ئه‌مه‌و چه‌ندین پرسیاری دی.
ڕۆڵی دایك و باوك
هۆكاره‌كانی سه‌ركه‌وتنی فایلاتی (فوئاد) و داپۆشینی فایلاتی فیتڕه‌، هۆكار بۆ ئه‌مه‌ش زۆره‌ یه‌كه‌میان دایك و باوك، دایك و باوكیش به‌ مانای (أب و أم) نه‌ك (والدو والده‌)، دایك و باوك هه‌ر له‌ ساته‌كانی یه‌كه‌م كه‌ منداڵه‌كه‌ له‌ دایك ده‌بێت ده‌توانن كاریگه‌ریی له‌سه‌ر (فوئاد)ی بكه‌ن، ئه‌مه‌ چۆنه‌؟ چ ده‌نگێك هه‌یه‌ و ئه‌وان لایان باشه‌ بیده‌نه‌ منداڵه‌كه‌ی، چ وێنه‌یه‌ك هه‌یه‌ و ئه‌وان لایان جوانه‌ بیده‌نه‌ منداڵه‌كه‌ی، منداڵه‌كه‌ش له‌ ڕێی چاوو گوێی به‌ستراوه‌ته‌وه‌ به‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆی له‌ قۆناغی یه‌كه‌می، واته‌ چه‌ند هه‌فته‌ی یه‌كه‌م، پاشان چاو ده‌ست و گوێی دێنه‌ ناو پڕۆژه‌كه‌ و هه‌ستی بۆ (فوئاد)ی دروست ده‌كات، پاشان له‌سه‌رخۆ هه‌سته‌كانی دی گه‌وره‌ ده‌بێت هه‌ستی دی دروست ده‌بێت و فایلاتی (فوئاد) زیاتر دروست ده‌بێت، هه‌رچی ده‌نگ هه‌یه‌ لێره‌دا هه‌یه‌ ده‌بێته‌ فایلات، هه‌رچی ڕه‌نگ هه‌یه‌ و ڕه‌نگاو ڕه‌نگه‌  وێنه‌یه‌، ڕووداوه‌، ئاشكرایه‌ كۆمه‌ڵه‌ جووڵه‌‌یه‌ك له‌گه‌ڵ یه‌ك ده‌به‌سترێته‌وه‌ ده‌بێته‌ فیلم، ئینجا له‌ پرێك وێنه‌ی دیاریكراو ده‌بێته‌ جووڵه‌‌یه‌كی دیاریكراو، ئه‌و منداڵه‌ كه‌ ئه‌م هه‌موو جووڵه‌‌ و ده‌نگه‌ ده‌بیستێت و هه‌مووشی فایلات دروست ده‌كات و له‌ (فوئاد)ی خۆی دایده‌كات، ئینجا دایك و باوك باش بن ئه‌وكات باش ده‌رده‌چێت، لێ ئه‌گه‌ر دایك و باوك خراپ بن ئه‌وه‌ پر به‌ مانای وشه‌ ئه‌وكات خراپ ده‌رده‌چن.

نیگار كێشه‌كه‌
بۆیه‌ دایك و باوك ده‌توانن ئایا فایلاته‌كانی فیتڕه‌و (فوئاد) وه‌ك یه‌ك دروست بكه‌ن حه‌زره‌ت، (د.خ) ده‌فه‌رموێت( كل و مولود یولد على الفطرة‌) كه‌واته‌ فایلاتی له‌ فیتڕه‌تدا تێدا هه‌یه‌ ئینجا ده‌فه‌رموێت( فأبواه یهودانه أو یمجسانه أو ینصرانه) واته‌ دایك و باوك وا ده‌كات كه‌ تێڕوانینی ئه‌و منداڵه‌ به‌رامبه‌ر هه‌موو به‌رچاوی ژیان بگۆڕێت، بێگومان (ینصرانه‌) تێگه‌یشتنی نه‌صرانییه‌ت بۆ ژیان، تێگه‌یشتنی جوله‌كایه‌تی بۆ ژیان تێگه‌یشتنی مه‌جوسییه‌ت بۆ ژیان، ئه‌و كاتی سێ ئایین نیشانه‌ی دیار بووینه‌ له‌ كاتی خۆی ئێستاش هه‌ر به‌م جۆره‌ن، مه‌سیحیه‌ت زیاتر له‌سێ ملیاره‌، جوله‌كه‌ وه‌ك هزر نزیكه‌ی چوار ملیاره‌، ئه‌گه‌رچی موسڵمانیش زیاتر له‌ ملیارێكه‌،‌ كه‌واته‌ دایك و باوك قوتابخانه‌ی یه‌كه‌مه‌، بۆیه‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی كۆنی كوردی كه‌ ده‌كرایه‌ نێو بێشكه‌ به‌ ده‌م لاواندنه‌وه‌ی(لا اله‌ الا الله‌)یه‌وه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ فیتڕه‌ی ئه‌و منداڵه‌ی  یه‌كبوونێك دروست ده‌كات، چونكه‌ ئه‌و وشه‌ی(لای لایه‌یه‌) ئه‌و (لا اله‌ إلا الله‌)یه‌ و بۆته‌ (لای لایه‌)، بێگومان ئه‌مه‌ش له‌ هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌كانی موسڵمانان بوونی هه‌یه‌، شتێكی فیتڕییه‌، پێش چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك پیاوێك له‌ كه‌ناڵێك نیشاندرا زگماك كوێره‌، نیگاركێشه‌و ڕه‌نگیش به‌كار دێنی، چیایه‌كی كێشاوه‌ به‌فری سپی له‌سه‌ره‌، تا بردیانه‌ ئه‌مریكا لێكۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر بكه‌ن، نازانێت ڕه‌نگی سپی چییه، خۆری دروست كردووه‌و‌ ڕه‌نگی زه‌ردی داوه‌تێ! نیگاره‌كانی نه‌خشاندوویه‌تی به‌ ڕه‌نگاو ڕه‌نگ نمایش ده‌كرا، كه‌ باسی ده‌كرد شتی له‌م جۆره‌ نه‌بووه‌! كابرایه‌كی زگماك كوێر نازانێت ڕه‌نگ چییه‌، ئافره‌تێك پێش چه‌ند ساڵێك خه‌ڵاتی نۆبلی وه‌رگرت كه‌ ناوی هێلین كیله‌ر بوو كه‌ڕو كوێرو لاڵ بوو! كه‌چی به‌ پێزترین چیرۆكی ده‌نووسی! ڕۆژێك به‌ خه‌یاڵم داهات ژنێك كه‌ڕ بێت كوێر بێت و لاڵیش بێت و مێردی كرد و منداڵی بوو! هه‌ر له‌ ساته‌كانی یه‌كه‌م منداڵه‌كه‌ ده‌گریت، ئه‌و كات چۆن هه‌ست به‌ گریانی كۆرپه‌كه‌ی ده‌كات؟ ماوه‌یه‌ك بیرم له‌مه‌ ده‌كرده‌وه‌، ده‌مگوت: نابێت خودا فه‌رامۆشی بكات، ڕۆژێك براده‌رێک گوتی: پلکم ئاوایه‌ به‌ڵام هه‌ركه‌ منداڵه‌كه‌ ده‌می ده‌جوڵێته‌وه‌ بۆ گریان دایكه‌كه‌ به‌ ئاگا دێت! به‌مه‌ ده‌گوترێت فیتڕه‌(زمانی فیتڕه‌)، كه‌واته‌ له‌ نێو فیتڕه‌ی مرۆڤ هه‌موو مانا و چه‌مكه‌كان وێنه‌ی خۆی هه‌یه‌.

بۆنی دیتۆڵ
خاڵی یه‌كه‌م دایك و باوك كاریگه‌ریی له‌سه‌ر منداڵه‌، دووه‌م  هاوڕێ هه‌ر له‌ منداڵیدا هاموشۆ و هه‌ڵسوكه‌وت ده‌كات له‌گه‌ڵ هاوكوفی خۆی له‌ ته‌مه‌ن و له‌ عه‌قل، چی له‌لایه‌ ده‌یداتێ، ئه‌مه‌ش هه‌ر له‌ چوار تا پێنج ساڵی تا مردن له‌گه‌ڵیه‌تی، ئینجا پاشان شه‌قام، جیران، قوتابخانه‌ په‌روه‌رده‌، پاشان هۆكاره‌كانی ڕاگه‌یاندن، ئه‌مانه‌ هه‌مووی فایلات دروست ده‌كه‌ن و ده‌ینێرن بۆ مێشكی ئه‌و مرۆڤه‌ له‌ ڕێگه‌ی چاو و گوێ، ئه‌م هۆكارانه‌ی باسمانكرد سه‌ره‌كییه‌كانن و هۆكاری لاوه‌كیش زۆرن، ئه‌وانه‌ چی دروست بكه‌ن له‌ مێشكی ئه‌و مرۆڤه‌ ئه‌وكات به‌م شێوه‌یه‌ ده‌رده‌چێت، بۆیه‌ كه‌ سه‌یر ده‌كه‌یت مرۆڤه‌كه‌ هه‌موو تێڕوانینی شێوێنراوه‌، بۆیه‌ سه‌یر نه‌بێت لاتان كه‌سانێك داوای بۆنی (سیان) و دیتۆڵی كردووه‌! ئه‌مانه‌ زۆر سروشتییه‌، چونكه‌ ئه‌مانه‌ ئیشی له‌سه‌ر (فوئاد)ی كراوه‌، (فوئاد)ی وه‌رگه‌ڕاوه‌، هه‌رده‌م فیتڕه‌ بۆنی خۆشی تێدایه‌، مرۆڤ بێزاری ده‌رده‌بڕێت به‌هه‌ر ڕێگه‌یه‌ك بێت له‌ بۆنی (سیان) كه‌ بۆنێكی ناخۆشه‌ و ویستراو نییه‌، ئه‌مه‌ ئیشی له‌سه‌ر كراوه‌ تا ده‌گاته‌ ئه‌و حاڵه‌ته‌ی كه‌ حه‌زی له‌ بۆنی سیكۆتینه‌!، ته‌نانه‌ت له‌ ده‌نگ هه‌ر ده‌نگێكی سروشت یان مانای سروشت ببه‌خشێت یان هاویه‌كی سروشت ئه‌مانه‌ هه‌مووی له‌ فیتڕه‌ی مرۆڤدا هه‌یه‌.
نێردراو و به‌خۆداچوونه‌وه‌ه‌
ئایا خودا لێره‌ مرۆڤه‌كه‌ له‌م ململانێیه‌دا  جێدێلێت؟ نه‌خێر، یان (رسول) نێردراو وه‌ك مرۆڤ یان وه‌ك په‌یامێك(رساله‌) بۆی ده‌نێرێت، واته‌ نێردراوێك(رسول) دێت نوێنه‌رێكی سه‌دا سه‌دییه‌ بۆ فیتڕه‌ مرۆڤه‌كه،‌ هیچ گوێی لێ نه‌بێت ته‌نیا ببێنێت جووڵه‌‌ی ئه‌و مرۆڤه‌ی ئه‌وه‌ نموونه‌یه‌كی سه‌دا سه‌دییه‌ بۆ فیتڕه‌ی ئه‌و به‌رامبه‌ره‌ی، ئه‌و كات هه‌ست ده‌كات ئه‌وه‌ی له‌ فیتڕه‌یدا هه‌یه‌ ئه‌و كابرایه‌ نوێنه‌رایه‌تی به‌ جووڵه‌‌ و چالاكی ئه‌وه‌ نێردراوه‌(رسول)ه‌، ئه‌ی په‌یامه‌كه‌؟ هه‌رچی مرۆڤ چاوی پێبكه‌وێت و به‌گوێ ببیستێت له‌ دروستکراوه‌کان ئه‌وه‌ هه‌مووی په‌یامه‌كه‌یه‌، جا بگره‌ له‌یه‌ك گه‌ردیله‌ تا گه‌وره‌ترین گه‌له‌ئه‌ستێره‌كان، بۆیه‌ هه‌ر له‌ گه‌ردێك تا گه‌له‌ئه‌ستیره‌یه‌ك په‌یامه‌ بۆ مرۆڤه‌كه‌، بۆ نموونه‌ مرۆڤ خۆی بییه‌وێت ته‌ماشای ژیانی فه‌له‌ک و ئاژه‌ڵه‌کان ده‌کات، كه‌واته‌ په‌یامه‌كان له‌ ژیانمان گه‌لێك زۆرن، ڕێكخستن بۆ نموونه‌ سیسته‌م له‌ نێو ماڵ، له‌ نێو ژیانه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، ته‌نانه‌ت سیسته‌می هاتووچۆ په‌یامه‌، بۆیه‌ هه‌موو ساته‌كانی ژیانی ئه‌و مرۆڤه‌ ته‌نانه‌ت شه‌ویش په‌یامێكه‌ بۆی، بۆ ئه‌وه‌ی به‌خۆداچوونه‌وه‌ بكات، فایلاتی نێو فیتڕه‌ی تاچه‌ند گونجاویی هه‌یه‌ بۆ فایلاتی (فوئاد)ی، هه‌ر بۆیه‌ هه‌ر هه‌ڵه‌یه‌كی مرۆڤ ده‌یكات پێچه‌وانه‌ی فیتڕه‌یه‌.

ڕاستكردنه‌وه‌ی فایله‌كان
 ڕاستكردنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌كانی مرۆڤ له‌ ڕێگه‌ی شاخ و هه‌نگ و سه‌گ و..تد ده‌بێت، هه‌ر بۆیه‌ هه‌موو پێغه‌مبه‌ره‌كان كه‌ په‌یامه‌كانیان هێناوه‌  له‌ په‌رتووكه‌ ئاسمانییه‌كان به‌ دروستکراوه‌کان ده‌ست پێده‌كات، له‌وێوه‌ سه‌ر له‌ نوێ مرۆڤه‌كه‌ فایلاتی خۆی به‌رنامه‌ڕێژی ده‌كاته‌وه‌ ده‌یگه‌شێنیته‌وه‌ و گرێده‌داته‌وه‌ به‌ فایلاتی فیتڕه‌، به‌ چاو چی بینیوه‌ تا ئه‌و ساته‌ وه‌خته‌ چی له‌سه‌ر بیناكراوه‌ له‌ (فوئاد)ی دێت له‌ ڕێگه‌ی دروستکراوه‌‌كان دووباره‌ی ده‌كاته‌وه‌ نوێكاری ئه‌نجام ده‌دات له‌ فایلاتی چاوو گوێی، ئه‌میش به‌هه‌مان شێوه‌ی‌ دروستکراوه‌کان، هه‌ركه‌ ئه‌مه‌ی به‌ ئه‌نجام گه‌یاند ئه‌و كات فایله‌ نوێیه‌كان گونجاو ده‌بێت له‌گه‌ڵ فایلاتی فیتڕه‌ی، ئه‌و كاتی كه‌سه‌كه‌ ده‌بێته‌ (مؤمن)‌، واته‌ مرۆڤ له‌ ڕێگه‌ی مه‌خلوقات توانی تێڕوانینی خۆی بگۆڕێت( تێڕوانینه‌ هه‌ڵه‌ و له‌ ڕێ لاداو كه‌ به‌هۆی چاوو گوێ له‌سه‌ر (فوئاد)ی دروست بووه‌ بیگۆڕێت هه‌م دیسان له‌ ڕێی ئه‌و دروستکراوانه‌، ئه‌و كاته‌ مرۆڤه‌كه‌ مرۆڤێكی ڕاست و هاوسه‌نگه‌ كه‌ چۆن پێشتر له‌ نێو سكی دایكی مرۆڤێكی خێرخواز و مرۆڤ دۆست بوو هه‌مان مرۆڤی لێ ده‌رده‌چێت، هیچ پێغه‌مبه‌رێك دارستانی نه‌سوتاندووه‌ ئاژه‌ڵی نه‌كوشتووه‌ یه‌ك مرۆڤی نه‌كوشتووه‌ به‌ تایبه‌تی پێغه‌مبه‌ری ئێمه‌، له‌ ناخۆشترین ساته‌كان كه‌ كافره‌كان هێرشیان كردۆته‌ سه‌ر ئیمانداران ئه‌وانیش به‌رپه‌رچی شاڵاوه‌كه‌یان دابێته‌وه‌ پێی گوتوونه‌ نابێت دار بشكێنن و ئاژه‌ڵ بكوژن، چونكه‌ قسه‌ی ئاڕاسته‌ی فیتڕه‌ی مرۆڤایه‌تی ده‌كات له‌ به‌رامبه‌ره‌كه‌یدا، چونكه‌ به‌رامبه‌ره‌كه‌ له‌ فیتڕه‌یدا هه‌یه‌ كه‌ ده‌بێ دار چاودێریی بكرێت، له‌ بنچینه‌دا مرۆڤ دۆستی داره‌و به‌ هۆی داره‌وه‌ دژیێت، به‌شێكی سه‌ره‌كی ژیانی په‌یوه‌سته‌ به‌ دارو‌ سه‌وزایی، ئاژه‌ڵیش به‌ هه‌مان شێوه‌، بۆیه‌ چاره‌ بۆ ئه‌م باره‌ ئه‌وه‌یه‌ ئه‌گه‌ر به‌ گوێی فیتڕه‌ی خۆمان كرد ئه‌و كات خۆمان ڕزگار ده‌كه‌ین له‌و فایلاتانه‌ی كه‌ له‌ (فوئاد)مان دروست بووه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌شمان پێنه‌كرا با به‌گوێی دروستکراوه‌کان بكه‌ین بیانكه‌ینه‌ مامۆستا، ئه‌ویش هه‌مووی یه‌ك تۆپه‌ڵه‌ په‌یامن، هه‌ر به‌ویش ڕزگارمان ده‌بێت، له‌ هه‌مووشیان ئاست به‌رزتر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ گوێ له‌ پێغه‌مبه‌ران بگرین، ئه‌و كات بێگومان نه‌ك هه‌ر چاكسازی چاكه‌خوازی له‌و دونیایه‌ و ئه‌و مه‌خلوقاته‌ی به‌ڵكو تێڕوانینمان ده‌گۆڕێت بۆ مرۆڤی داهاتووش كه‌ له‌سه‌ر ئه‌م خاكه‌ بۆ هه‌زاره‌ها ساڵی تر ده‌ژییت.

ماڵپەری فه‌رمى مامۆستا محمد رافع
Copyright 2011-2017 All Rights Reserved